Συνέντευξη της Διευθύντριας της Α21, Μαρίνας Ντονοπούλου


Είχαμε την ευκαιρία να γνωρίσουμε την δράση Α21 στην περυσινή εκδήλωση της GEA “Τα πρόσωπα της Βίας”. Η Διευθύντρια της Α21 με αφορμή την Διεθνή Ημέρα κατά της Βίας των Γυναικών, μας μίλησε για “Την εμπορία ανθρώπων και το ταξίδι της αποκατάστασης”. Σήμερα με αφορμή εγχώριες και διεθνείς υποθέσεις, μας μιλά για το φαινόμενο της εμπορίας ανθρώπων, την έμφυτη πτυχή του και τις δράσεις της Α21.

Μαρίνα Ντονοπούλου, Διευθύντρια Α21

▪ Εμπορία Ανθρώπων ένα διαχρονικό ανισοτικό φαινόμενο: ποιες πληθυσμιακές ομάδες πλήττει κυρίως και τι φανερώνουν τα στατιστικά για τη φετινή χρονιά;

Η εμπορία ανθρώπων ή αλλιώς trafficking αποτελεί ένα έγκλημα που πλήττει όλες τις χώρες του κόσμου, προκαλώντας ανησυχία στην παγκόσμια κοινότητα. Υπολογίζεται ότι υπάρχουν 24,9 εκατομμύρια άνθρωποι που ζουν σε συνθήκες εμπορίας ανθρώπων. Πρόκειται για ένα έγκλημα συνεχώς αναπτυσσόμενο και ιδιαιτέρως επικερδές, με χαμηλό βαθμό ρίσκου και επικινδυνότητας για τους διακινητές. Η Ελλάδα αποτελεί μια χώρα προορισμού και διέλευσης ατόμων που πέφτουν θύματα σεξουαλικής εκμετάλλευσης, εξαναγκαστικής εργασίας και εξαναγκαστικής επαιτείας. Ο αριθμός των θυμάτων που διασώζεται είναι μικρός και τα τελευταία χρόνια γίνεται μια προσπάθεια από το κράτος, αλλά και από την κοινωνία των πολιτών να αναγνωριστούν αυτά τα άτομα ως θύματα και να λάβουν την προστασία που χρειάζονται, ώστε να μπορέσουν να ενταχθούν πλήρως στην αγορά εργασίας και στην κοινωνία. Tο 2021 εντοπίστηκαν και αναγνωρίστηκαν 157 θύματα. Οι 111 είναι γυναίκες και κορίτσια και οι 46 είναι άντρες και αγόρια. Τα 85 άτομα υπήρξαν θύματα σεξουαλικής εκμετάλλευσης, ενώ τα 48 άτομα υπήρξαν θύματα εξαναγκαστική εργασίας (EΚΚΑ, 2021).

Οι χώρες καταγωγής των θυμάτων της σωματεμπορίας είναι κυρίως από τη Ρωσία, τη Βουλγαρία, τη Μολδαβία, την Ουκρανία, τη Ρουμανία και την Αλβανία Χωρίς να έχουν μειωθεί οι εισροές γυναικών από αυτές τις χώρες, είναι αξιοσημείωτο ότι τα τελευταία χρόνια γυναίκες θύματα trafficking έχουν προστεθεί και με καταγωγή από την Αφρική, αλλά και από χώρες της ανατολής, όπως το Ιράκ.

▪ Εμπορία Ανθρώπων: μορφές και συνέπειες.
Τα συνηθέστερα είδη της εμπορίας ανθρώπων που υπάρχουν σήμερα στηνΕλλάδα είναι η σεξουαλική εκμετάλλευση, η εργασιακή εκμετάλλευση και η εξαναγκαστική επαιτεία.

Η συνηθέστερη μορφή εμπορίας ανθρώπων που πλήττει τις γυναίκες στην Ελλάδα είναι το sex trafficking. Υπάρχουν διάφοροι τρόποι αλίευσης των γυναικών και των κοριτσιών, με σκοπό την σεξουαλική εκμετάλλευσή τους. Η ψευδής προσφορά εργασίας αλλά και η υπόσχεση για μια μακροχρόνια σχέση και ένα πιθανό γάμο, σήμερα είναι οι πιο διαδεδομένες τεχνικές. Μάλιστα το διαδίκτυο αποτελεί ένα ισχυρό εργαλείο στα χέρια των διακινητών, εφόσον μπορούν εύκολα να εξαπατούν, παρουσιάζοντας αυτό που είναι πιο ελκυστικό στο εκάστοτε θύμα. Έχει εντοπιστεί σε πολλές περιπτώσεις οργανωμένα κυκλώματα να συνεργάζονται ακόμα και με γραφεία ευρέσεως εργασίας και ταξιδιωτικά πρακτορεία κάνοντας έτσι την πρόσληψη και τη μεταφορά των ανθρώπων μια ευκολότερη διαδικασία.

Όταν η γυναίκα ή το κορίτσι έρθει στην Ελλάδα, συνήθως παραλαμβάνεται από ομοεθνή της και οδηγείται σε ένα διαμέρισμα κοντά στον τόπο εργασίας της, ο οποίος μπορεί να είναι ο οίκος ανοχής, ένα μπαρ στριπτίζ, ένα μασάζ στούντιο ή διαφορετικά διαμερίσματα/δωμάτια ξενοδοχείου. Μαρτυρίες των ίδιων των γυναικών αναφέρουν ότι ποικίλες μορφές βίας ξεκινούν πολύ νωρίς όπως επίσης και παρακράτηση προσωπικών νομιμοποιητικών εγγράφων. Δέχονται απειλές ότι μέλη της οικογένειάς τους ή και οι ίδιες θα πεθάνουν αν δεν υπακούσουν στις εντολές που θα δεχθούν. Οι διακινητές κάνουν επίδειξη δύναμης με πολλούς τρόπους κάνοντας σαφές στο θύμα ότι οι απειλές θα υλοποιηθούν. Επιπλέον, οι διακινητές αναφέρουν συνήθως ‘ότι “έχουν άκρες” σε αστυνομία και άλλα πρόσωπα και ότι αν οι γυναίκες προσπαθήσουν να ξεφύγουν, εκείνοι θα τις βρουν, θα τις γυρίσουν πίσω και τότε θα βρεθούν σε ακόμα πιο δυσχερή θέση. Ένας άλλος τρόπος που χρησιμοποιούν οι διακινητές είναι η δημιουργία χρέους του θύματος. Σε πολλές περιπτώσεις, τα θύματα δεν πληρώνουν τα εισιτήριά τους και ο διακινητής τους ενημερώνει ότι θα χρειαστεί να δουλέψουν μέχρι να ξεπληρώσουν υπέρογκα (ψευδή) ποσά που αφορούν και τη διαμονή και την τροφή τους.

Ένα είδος εμπορίας ανθρώπων που πλήττει κυρίως (αλλά όχι αποκλειστικά) τους άνδρες είναι η εργασιακή εκμετάλλευση και η αναγκαστική εργασία. Καθώς η εργασιακή εκμετάλλευση δε συνιστά σε κάθε περίπτωση το έγκλημα της εμπορίας ανθρώπων, χρειάζεται μεγάλη προσοχή για την αναγνώρισή της. Καθοριστικοί παράγοντες αποτελούν ο εξαναγκασμός και η στέρηση της ελευθερίας του ατόμου.

Όπως προκύπτει από τον Εθνικό Μηχανισμό Αναφοράς για τη χρονική περίοδο Ιανουάριος 2019 – Ιούνιος 2021, η πιο διαδεδομένη μορφή εμπορίας ανθρώπων σε ανήλικα είναι η εξαναγκαστική επαιτεία με 119 θύματα (68 αγόρια και 51 κορίτσια).

▪ Εμπορία Ανθρώπων και Έμφυλη Βίαπως συνδέεται η άσκηση βίας με την παράνομη παρακράτηση ανθρώπων;

Στην εμπορία ανθρώπων παρατηρούνται κάποια έμφυλα μοτίβα, καθώς οι άντρες εμπλέκονται συνηθέστερα σε εργασιακή εκμετάλλευση στον αγροτικό ή κτηνοτροφικό τομέα, ενώ οι γυναίκες σε σεξουαλική εκμετάλλευση, σε αναγκαστικούς γάμους και σε εξαναγκαστική οικιακή εργασία.

Ένα κοινό χαρακτηριστικό που εντοπίζεται στα θύματα εμπορίας ανθρώπων είναι η ευαλωτότητα. Τις περισσότερες φορές, πρόκειται για ανθρώπους που αποφασίζουν να φύγουν από την πατρίδα τους, καθώς βρίσκονται σε αναζήτηση μιας καλύτερης ζωής για τους ίδιους και για τις οικογένειές τους. Η έλλειψη επαγγελματικών προοπτικών, τα υψηλά επίπεδα ανεργίας, η φτώχεια, ο πόλεμος αποτελούν βασικές αιτίες μετακίνησης σε μια άλλη χώρα. Πολλοί από τους/τις επιζώντες/επιζήσασες έχουν υποστεί σωματική, σεξουαλική, λεκτική κακοποίηση κατά την περίοδο που ήταν ανήλικοι. Επίσης, έχει παρατηρηθεί ότι οι γυναίκες που πέφτουν θύματα σεξουαλικής εκμετάλλευσης προέρχονται από χώρες που χαρακτηρίζονται από έντονες πατριαρχικές αντιλήψεις. Η κατώτερη θέση των γυναικών στην κοινωνία, η έλλειψη επαρκούς παιδείας, αλλά και επαγγελματικών προοπτικών, ωθούν τις γυναίκες σε αναζήτηση μιας νέας κοινωνίας στην οποία, όχι μόνο θα έχουν επαγγελματικές διεξόδους, αλλά και μια πιο ισότιμη θέση στην κοινωνία.

Τα θύματα εμπορίας ανθρώπων υπόκεινται σε παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων καθώς χρησιμοποιείται στις περισσότερες περιπτώσεις λεκτική, σωματική και ψυχολογική βία. Οι άνθρωποι που έχουν υποστεί βία, έχουν ζήσει σε επικίνδυνες συνθήκες και χωρίς καλή ατομική υγιεινή, αναφέρουν σε μεγάλο βαθμό κατάθλιψη και αγχώδεις διαταραχές. Όπως είναι αναμενόμενο, οι συνέπειες του τραύματος προκαλούν δυσκολίες στην εναρμόνιση του ατόμου με την κοινωνική και επαγγελματική ζωή.


▪ Εμπορία Ανθρώπων: Ελληνική Νομοθεσία.

Σύμφωνα με το άρθρο 323Α του ελληνικού ποινικού κώδικα (Nόμος 4619/2019), “η εμπορία ανθρώπων ορίζεται ως η χρήση βίας, απειλής βίας ή άλλων εξαναγκαστικών μέσων ή η επιβολή ή κατάχρηση εξουσίας για τη στρατολόγηση, απαγωγή μεταφορά, παράνομη κατακράτηση, υπόθαλψη, παράδοση ή παραλαβή ανθρώπου με σκοπό την εκμετάλλευσή του”. Με βάση την πέμπτη παράγραφο του ίδιου άρθρου “η έννοια της εκμετάλλευσης στις προηγούμενες παραγράφους περιλαμβάνει τον πορισμό παράνομου περιουσιακού οφέλους από: α) την υπαγωγή του ανθρώπου σε καθεστώς δουλείας ή σε παρεμφερείς προς τη δουλεία πρακτικές, β) την υπαγωγή του σε καθεστώς ειλωτείας, γ) την εργασία ή την επαιτεία του θύματος (εργασιακή εκμετάλλευση), δ) την τέλεση εγκληματικών πράξεων από αυτό, ε) την αφαίρεση κυττάρων, ιστών ή οργάνων του σώματός του, στ) την τέλεση από αυτό γενετήσιων πράξεων, πραγματικών ή προσποιητών, ή την παροχή εργασίας ή υπηρεσιών που έχουν ως αποκλειστικό σκοπό τη γενετήσια διέγερση (γενετήσια εκμετάλλευση) ή ζ) τον εξαναγκασμό του σε τέλεση γάμου”.

Το 2000 εγκρίθηκε για πρώτη φορά από τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών το Πρωτόκολλο του Palermo με σκοπό την πρόληψη και καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων, την προστασία και τη βοήθεια των θυμάτων εμπορίας ανθρώπων και την προώθηση της συνεργασίας μεταξύ των χωρών για την πάταξη αυτού του εγκλήματος. Το Πρωτόκολλο του Palermo αποτελεί το πρώτο νομικά δεσμευτικό κείμενο για την εμπορία ανθρώπων. Στο Πρωτόκολλο αναγνωρίζεται η εμπορία ανθρώπων ως ένα οργανωμένο έγκλημα και ποινικοποιούνται οι πράξεις που συνιστούν το έγκλημα αυτό.

Αναφορικά με την προστασία των θυμάτων στο Πρωτόκολλο περιγράφεται η υποχρέωση των κρατών-μελών να προστατεύουν την ταυτότητα και την ιδιωτικότητα των θυμάτων. Επίσης, κάθε συμβαλλόμενο κράτος μέλος χρειάζεται να παρέχει στα θύματα πληροφορίες σχετικά με την επικείμενη δικαστική πορεία και νομική βοήθεια και καθοδήγηση. Ταυτόχρονα, διασφαλίζεται η παροχή ψυχολογικής και κοινωνικής αποκατάστασης και η συνεργασία του κράτους με Μη Κυβερνητικούς οργανισμούς, ώστε να παρέχεται στέγαση, συμβουλευτική, ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, όπως επίσης και εκπαιδευτικές και επαγγελματικές ευκαιρίες. Επίσης, υπογραμμίζεται η ανάγκη δημιουργίας ενός μηχανισμού, με βάση τον οποίο τα θύματα να μπορούν να

διεκδικήσουν αποζημίωση, αλλά και τη δυνατότητα της νόμιμης παραμονής τους στη χώρα. Όλα αυτά γίνονται με σκοπό την προστασία των ατόμων, κυρίως των γυναικών και των παιδιών, αλλά και την αποτροπή της επαναθυματοποίησής τους.

▪ Εμπορία Ανθρώπων και Ανθρώπινα Δικαιώματα: στρατηγικές προώθησης της εξάλειψης του φαινομένου. Δράσεις της Α21.

Ο Διεθνής Μη Κερδοσκοπικός Οργανισμός με την επωνυμία «Α21: Καταργώντας την αδικία στον 21ο αιώνα», και τον διακριτικό τίτλο Α21, δραστηριοποιείται σε 14 χώρεςκαι 19 τοποθεσίες σε όλο τον κόσμο, και συστήθηκε και στην Ελλάδα, ήδη από το έτος 2008, σύμφωνα με το υπ’ αριθμ. 1527/14.04.2008 νομίμως δημοσιευθέν καταστατικό της ως αστική μη κερδοσκοπική εταιρία, προς τον σκοπό της καταπολέμησης της εμπορίας ανθρώπων.

Ειδικότερα, ο σκοπός της Α21 είναι αποκλειστικά φιλανθρωπικός και ανθρωπιστικός και βασίζεται στην από κοινού συνεργασία τόσο με κρατικούς φορείς όσο και με μεμονωμένα άτομα. Σύμφωνα με τους καταστατικούς της σκοπούς, η Α21 στοχεύει στην κατάργηση της δουλείας υιοθετώντας μία ολιστική στρατηγική για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων, μέσω ιδίως:

α) της ανάπτυξης δράσεων για την πρόληψη, αποτροπή και λήψη μέτρων για την καταπολέμηση πάσης φύσεως εμπορίας ανθρώπων, καθώς και της δημιουργίας δικτύου εθελοντισμού,

β) της επιδίωξης της ποινικής τιμώρησης των δραστών εγκληματικών πράξεων εμπορίας ανθρώπων,

γ) της παροχής άμεσης αρωγής, φιλοξενίας γυναικών θυμάτων και προστασίας σε επείγουσες καταστάσεις, σε θύματα εμπορίας ανθρώπωνω καθώς και συνδρομής προς την κοινωνική τους επανένταξη και ανεξαρτητοποίηση,

δ) της παροχής νομικής υποστήριξης στα θύματα εμπορίας ανθρώπων, για την διεκπεραίωση δικαστικών, διοικητικών και λοιπών υποθέσεων και την εξασφάλιση νόμιμης διαμονής τους στην Ελλάδα σε περίπτωση που τα άτομα αυτά είναι υπήκοοι τρίτων χωρών, σύμφωνα πάντοτε με τις ισχύουσες εθνικές διατάξεις,

ε) της λειτουργίας της εικοσιτετράωρης γραμμής πληροφόρησης για την εμπορία ανθρώπων 1109, όπου κάποιος μπορεί με ασφάλεια να πληροφορηθεί, ενημερωθεί και καταγγείλει ύποπτα περιστατικά,

στ) της διοργάνωσης ημερίδων και εκδηλώσεων με θέμα την εμπορία ανθρώπων, και παρουσίασης και διάθεσης ενημερωτικού υλικού προς την πλήρη ενημέρωση και ευαισθητοποίηση της κοινωνίας.

Προς επίτευξη δε των ανωτέρω σκοπών της, η Α21 στοχεύει στην αγαστή συνεργασία της με αρμόδιους κρατικούς φορείς, εισαγγελικές και αστυνομικές αρχές της χώρας, στην ενημέρωση και εκπαίδευση των εκάστοτε αρμοδίων και κρατικών αρχών, καθώς και την συνεργασία της με κάθε σχετικό φορέα, ομάδα ανθρώπων ή επαγγελματιών.

Leave a Comment

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *