Η έκφραση συναισθημάτων στις αρρενωπότητες.*

Τα συναισθήματα είναι ένα αναπόσπαστο κομμάτι της ανθρώπινης φύσης. Από την αρχή της ζωής μας μπορούμε να νιώσουμε μια ευρεία γκάμα συναισθημάτων όπως είναι η χαρά, η λύπη, ο θυμός, η αηδία και άλλα πολλά. Ωστόσο μεγαλώνοντας παρατηρούμε πως ανάλογα με το φύλο τα συναισθήματα χωρίζονται με κάποιο τρόπο σε «ανδρικά» και «γυναικεία». Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι η λύπη, που τα αγόρια λόγω του φύλου τους δε πρέπει να εκφράζουν (‘Οι άνδρες δεν κλαίνε’), καθώς αυτή αποτελεί ένα «γυναικείο» συναίσθημα.

Γενικότερα, τα αγόρια μεγαλώνοντας δέχονται μεγαλύτερη πίεση για την απόκρυψη των συναισθημάτων που μπορεί να φανερώνουν μια πιο ευαίσθητη και ευάλωτη πλευρά τους. Αντίθετα, ενισχύεται η συμπεριφορά που εμπνέει δύναμη, θάρρος, αποφασιστικότητα, ακόμα και επιθετικότητα, όπως τα παιχνίδια με μάχες, σκοτωμούς, όπλα κλπ και οι δραστηριότητες όπως οι πολεμικές τέχνες, το ποδόσφαιρο κλπ.

Τα στερεότυπα του φύλου επομένως εμφανίζονται από την βρεφική ηλικία και μεταδίδονται από τους γονείς στα παιδιά τους καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής τους. Αυτά ενισχύονται και στο σχολικό περιβάλλον και συμβάλλουν σε διακρίσεις ανάμεσα στα δύο φύλα. Για παράδειγμα σύμφωνα με την Ε. Πεχλιβάνη (2015) η καλή επίδοση των κοριτσιών αποδίδεται στην προσπάθεια την οποία καταβάλουν ενώ των αγοριών αποδίδεται στη νοητική τους ικανότητα.

Όλα αυτά ενισχύουν τα θεμέλια της πατριαρχικής κοινωνίας, μέσα στην οποία αδικούνται και καταπιέζονται τόσο οι θηλυκότητες όσο και οι αρρενωπότητες. Σε αυτό το σημείο να επισημάνω πως ο όρος αυτός χρησιμοποιείται στον πληθυντικό αριθμό (αρρενωπότητες) ως ένας πιο δυναμικός τρόπος αντανάκλασης της άποψης ότι η αρρενωπότητα δεν είναι ομοιόμορφη αλλά μπορεί να έχει πολλαπλές μορφές και εκφάνσεις, οι οποίες μπορούν να ασκηθούν τόσο από τους άντρες όσο και από τις γυναίκες στο προσωπικό αλλά και σε εργασιακό επίπεδο (Π. Βεζυρίδης, 2008). Οι αρρενωπότητες, λοιπόν, αφομοιώνουν αυτό το τοξικό πρότυπο του «άτρωτου» και «παντοδύναμου» άνδρα, το οποίο δεν έχει αδυναμίες και μπορεί να καταφέρει τα πάντα χωρίς συναισθηματικό κόστος. Έχουν εσωτερικεύσει τις φράσεις «Οι άνδρες δεν κλαίνε», «Οι άνδρες δεν πονάνε» και δεν αφήνουν τον εαυτό τους να αναγνωρίσει αυτά τα συναισθήματα.

Μέσα από συζητήσεις με άτομα που εντάσσουν τους εαυτούς τους στο φάσμα των αρρενωποτήτων αλλά και μέσω της παρατήρησης των ατόμων, έχω ακούσει διάφορες οπτικές ως προς το γιατί δεν εκφράζονται τόσο εύκολα. Τα κυρίαρχα συναισθήματα είναι ο φόβος και η ντροπή. Υπάρχει φόβος ότι θα πέσουν στα μάτια του ατόμου στο οποίο εκφράζονται, ντροπή για το πως θα τους βλέπει και τι θα σκέφτεται μετά το άτομο και γενικά αισθάνονται πως χάνουν το κύρος τους και φαίνονται αδύναμοι και αβοήθητοι.

Ακόμα και στην περίπτωση της έκφρασης των συναισθημάτων αγάπης και στοργής πολλοί αντιμετωπίζουν δυσκολίες έκφρασης. Σε αυτήν την περίπτωση εμφανίζονται ως μαλθακοί, θηλυπρεπείς και αδύναμοι. Φοβούνται πως θα γίνουν αντικείμενο χλευασμού αν εκφράσουν μια πιο ευαίσθητη και τρυφερή πλευρά ή πως θα τους εκμεταλλευτούν τα άλλα άτομα. Έτσι, κρύβουν αυτήν την πλευρά, την καταπιέζουν και φέρνουν στην επιφάνεια μια πιο απότομη, αυστηρή ή/και φαινομενικά αδιάφορη συμπεριφορά και μένουν περισσότερο στην εκδήλωση πιο «ανάλαφρων» συναισθημάτων για αυτούς, όπως η χαρά και ο ενθουσιασμός, όταν επιθυμούν να δείξουν κάποιο συναίσθημα.

Κλείνοντας θα ήθελα να αναφέρω πως, μέσα από προσωπική παρατήρηση, αντιλήφθηκα πως οι άνδρες εμπλέκονται λιγότερο σε σύγκριση με τις γυναίκες σε θεραπευτικές διαδικασίες, ημερίδες ψυχικής υγείας που αφορούν την ευαισθητοποίηση και την ενημέρωση για διάφορα θέματα κλπ και αυτό ίσως να σχετίζεται με τη δυσκολία τους στη συναισθηματική έκφραση. Μέσα από την πρόοδο που κάνουμε σαν κοινωνία και με την καταπολέμηση όλων αυτών των στερεοτύπων φύλου που είδαμε παραπάνω σχετικά με τα συναισθήματα και όχι μόνο, σπάζοντας τα δεσμά της πατριαρχικής κοινωνίας στην οποία ζούμε και βελτιώνοντάς την συνεχώς, θα μπορέσουν και οι αρρενωπότητες να αναγνωρίσουν τα συναισθήματα που μπορεί να θάβουν, να τα αγκαλιάσουν σταδιακά και να μπορέσουν τελικά να μη καταπιέζονται και να εκφράζουν πιο εύκολα την πιο ευαίσθητη, τρυφερή και ευάλωτη πλευρά τους. Άλλωστε τα συναισθήματα δεν έχουν φύλο, μπορούν νιώσουν όλοι τα πάντα.

Άρθρο: Γκουτζιούλη Κατερίνα: Ψυχολόγος, Μεταπτυχιακό Πρόγραμα: Ποινικό Δίκαιο και Εξαρτήσεις.

Πηγές: Βεζυρίδης, Π., & Βασίλειο, Η. (2015). Άνδρες σε «γυναικεία» επαγγέλματα.

Πεχλιβάνη, Ε. (2015). Διαφημίσεις και στερεότυπα φύλου στη δημόσια τηλεόραση.

Leave a Comment

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.