Γράφει η Τζωρτζίνα Περιστέρη*

Μπορείτε να με πυροβολήσετε με τις λέξεις σας

Μπορείτε να με σφάξετε με τη ματιά σας

Μπορείτε να με δολοφονήσετε με το μίσος σας

Αλλά ακόμα, σαν αέρας, θα ανεβαίνω ψηλά.

Έτσι και έγινε. Η Marguerite Annie Johnson, όπως ήταν το όνομά της αρχικά, επέμενε να ορθώνεται, να εκφράζεται άνευ ορίων και μαζί της να ‘’συνεπαίρνει’’ όλους τους καταπιεσμένους, τους χαμένους, τους ‘’αόρατους’’.

Η ίδια θα περιγράψει στο «Ξέρω γιατί τα πουλιά κελαηδούν στο κλουβί» του 1969, όσα πέρασε σε ηλικία μόλις 8 ετών, όταν βιάζεται σωματικά από τον σύντροφο της μητέρας της. Μετά από μια μακρά περίοδο σιωπής θα αποκαλύψει στον αδελφό της τη φρικαλεότητα που έζησε και αυτή θα είναι η πρώτη μικρή της νίκη.

Ως έφηβη είχε όνειρα ταπεινά. Ήθελε να γίνει οδηγός τραμ. Και γίνεται ξαφνικά η πρώτη Αφροαμερικανή που λαμβάνει μια τέτοια επαγγελματική θέση. Αλλά δεν σταματούν εκεί οι επαγγελματικές της αναζητήσεις. Στην ηλικία των 16 ετών φέρνει στη ζωή τον γιο της και εργάζεται ως τραγουδίστρια, σεξεργάτρια, ηθοποιός, παραγωγός, σερβιτόρα, χορεύτρια, για να τον μεγαλώσει.

Πέρα από τις καλύβες της ντροπής της ιστορίας

Ανατέλλω

Πάνω από ένα παρελθόν που ρίζωσε στον πόνο

Ανατέλλω

Είμαι ένας μαύρος ωκεανός, κυματιστός και ανοιχτός

Εκπνέοντας γιγαντώνομαι κι αντέχω στην παλίρροια.[1]

Τα έργα της είναι κραυγές για τον ρατσισμό και την απόρριψη που βίωσε ως έφηβη και, όπως φαίνεται από την εργογραφία της, θέτει ως στόχο να εξάρει τη γυναικεία φύση. Στο ποίημα της Phenomenal Woman (μτφ. Εκπληκτική Γυναίκα) με την απλή και άμεση πένα της πλάθει εικόνες για τον αναγνώστη. Εκεί η Μάγια θα θίξει το θέμα της αληθινής ομορφιάς και της αποδοχής του εαυτού. Επιτίθεται στη βιομηχανία μόδας που απαιτεί από τις γυναίκες να συρρικνωθούν για να χωρέσουν σε ένα ρούχο που θα τις κάνει αρεστές στην κοινωνία.

Εμβληματικής σημασίας είναι η στιγμή που η ίδια η ποιήτρια θα συνειδητοποιήσει ποια είναι και τι θέλει, θα υψώσει το ανάστημά της και θα ακουστεί η φωνή της. Kαι εκείνη ακριβώς τη στιγμή θα κάνει την επανάστασή της, θα αφήσει πίσω της τη σκλαβιά και την καταπίεση που έχουν ‘χρωματίσει’ τη φυλή της και θα ‘ανατείλει’ πάνω από τον πόνο και τον περιορισμό, όπως βλέπουμε και στους πιο πάνω στίχους. Θα ανατείλει και θα το φωνάξει πολλές φορές με όλη της τη δύναμη. Το μίσος του Κόσμου και του παρελθόντος είναι πλέον πίσω της.

Γνωρίζεται με τον Malcolm X και τον Martin Luther King και βιώνει τον ξεσηκωμό της μαύρης κοινότητας το 1965, που μαστίζεται απ΄ την ανεργία, την ακρίβεια και την αστυνομική βία. Σκηνές χάους δημιουργούν την οργή των Λευκών που αδιαφορούν για τα αίτια που προκάλεσαν αυτό το κύμα αγανάκτησης. Και η ποιήτρια είναι αυτή που θα αναλάβει να εξηγήσει και να αναλύσει το «γιατί», μιλώντας για όλα όσα ένιωσε, βίωσε και είδε. Kοινωνική και ψυχολογική πίεση, πάθος για απελευθέρωση από την συνεχή καταπίεση και την περιθωριοποίηση ‘’ντύνουν’’ τα ποιήματά της και δίνουν φωνή σε μια ολόκληρη κοινωνία.

Η Μάγια Αγγέλου στήριξε μια ολόκληρη κοινωνία που ζει στο περιθώριο, αλλά και τον εαυτό της μέσω της ποίησής της. Τιμήθηκε, γιατί είπε όσα είχε ανάγκη να πει η μαύρη κοινότητα και κυρίως, η θηλυκή. Θα μιλήσει για τη φυλή της, για τη γυναικεία φύση της, για τη διαφορετικότητα του σώματος που δεν μπαίνει σε κανένα καλούπι της κοινωνίας των λευκών. Οι φεμινιστικές της ιδέες είναι διάχυτες σε όλο το συγγραφικό της έργο. Ιδέες που την προβλημάτιζαν, την εξέφραζαν και ενίσχυαν την υπόστασή της σε έναν κόσμο λευκής τεστοστερόνης.

Τζωρτζίνα Περιστέρη: Φιλόλογος, με μεταπτυχιακό τίτλο στις Κλασικές σπουδές, εκπαιδευτικός και editor.

Βιβλιογραφία:

Constantakis, S., & Kelly, D. J. (2013). Poetry for students: presenting analysis, context and criticism on commonly studied poetry, (42). Detroit, Mich, Gale.

Dodhy, S., & Shaeed, A. (2020). Maya Angelou: A Writer Who Poetically Dares to Defy Racism. KJLR. 3(2).

Neubauer, C. E., & Angelou, M. (1987). An Interview with Maya Angelou. The Massachusetts Review, 28(2), 286–292.

Οι φωτογραφίες αντλήθηκαν από:

https://www.klik.gr/gr/el/24-hours/magia-aggelou-den-prepei-pote-na-kaneis-proti-sou-proteraiotita-kapoion-pou-se-b-3/
https://el.ozonweb.com/culture/art-design/maya-angelou-famous-poet-life-lessons-182382

[1] Οι στίχοι είναι από το ποίημα της Μάγια Αγγέλου «And I Still Rise» μεταφρασμένο από την Ασημίνα Ξηρογιάννη. Πηγή: https://frear.gr/?p=22437

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *