I may destroy You (TV Seeries, 2020), HBO

Tις τελευταίες μέρες παρατηρούμε έντρομ@ να αυξάνονται οι ειδήσεις στα social media  για τα περιστατικά βίας και παρενόχλησης (σεξουαλικής ή και μη) απέναντι σε γυναίκες και θηλυκότητες. Γνωρίζουμε εμπειρικά αλλά και από επιστημονικές πηγές ότι σε περιόδους ανέμελων διακοπών, οι γυναικοπαρέες αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο για την σωματική και ψυχική τους υγεία, καθώς τα στατιστικά δείχνουν ότι οι παρενοχλήσεις συμβαίνουν συχνότερα τότε.

Πέρα από τις απορίες που δημιουργούνται για το αν αυτό θα μπορούσε να είναι ο λόγος που διαβάζουμε συνεχώς αντίστοιχα περιστατικά ή αν αυτό οφείλεται στο ότι σιγά σιγά σπάμε τις σιωπές μας αναζητώντας φωνή και συμμάχους σε αυτό που ζούμε.. Δυστυχώς ερχόμαστε αντιμέτωπες και με το τι να προτείνουμε στις γυναίκες που απλώς ζουν και υπάρχουν. Και θέλουν να πάνε διακοπές με την παρέα τους. Θέλουν να πάνε να δουν μια ταινία στο θερινό μόνες τους. Θέλουν να βγάλουν βόλτα το σκυλί τους. Θέλουν να πεταχτούν για τσιγάρα και αναψυκτικό στο περίπτερο, αλλά η πόλη είναι άδεια.

Θα μπορούσαμε να πούμε ,αν βγαίνεις βόλτα μόνη σου, κράτα τα κλειδιά στο χέρι και χρησιμοποίησε τα -αν ο μη γένοιτο- χρειαστεί. Θα μπορούσαμε να πούμε στη φίλη που θέλει να φλερτάρει να προσέχει να είναι πάντα μαζί με κάποια άλλη δίπλα της και αν θελήσει να κάνει σεξ να γίνει σε δικό της χώρο, να έχει προσέξει, να έχει δώσει τα στοιχεία του συντρόφου στην παρέα.. Να..να..να. Και αυτό δε θα σήμαινε ότι είμαστε υπερβολικές, ούτε φοβικές .Θα ήμασταν ρεαλίστριες. Μόνο που, την ίδια στιγμή που τα λέμε αυτά και μάλλον ναι, πρέπει να τα πούμε, ένας κόμπος ανεβαίνει στο λαιμό. Πώς γίνεται να ζητάμε από μια γυναίκα να κάνει εκπτώσεις στη ζωή της; Πώς γίνεται ουσιαστικά λέγοντας της να προσέχει, να συναινούμε κατά ένα τρόπο στο ότι είναι αυτή που έχει την ευθύνη για ότι της συμβεί; Δε νομίζω ότι θέλουμε να το κάνουμε αυτό, οι παρούσες κοινωνικές συνθήκες όμως επιτάσσουν επιπλέον κανόνες στη ζωή μιας γυναίκας.

 Ένα σύνθημα που ακούγεται πολύ, χρησιμοποιήθηκε ακόμη και από ποδοσφαιρικές ομάδες είναι το «μην προσέχεις την κόρη σου, αλλά εκπαίδευσε το γιο σου». Και ναι, είναι σημαντικό. Εκεί θέλουμε να φτάσουμε. Μάλλον όμως δεν είμαστε.

Κάθε άτομο σε αυτή τη ζωή πρέπει να μάθει να είναι υπεύθυνο για τον εαυτό του. Η γυναίκα όμως, πέρα από την ευθύνη που φέρει ως άτομο, φέρει και μια δεύτερη, ακούσια θα λέγαμε, ευθύνη. Είναι η ευθύνη που φέρει ως άτομο που δέχεται διακρίσεις ΚΑΙ ΔΥΣΤΥΧΩΣ είναι βαριά κ ασήκωτη. Είναι ο λόγος που δε θέλουμε να συμβουλευόμαστε το να «προσέχουμε».

Πόσες φορές ακούσαμε το μην κυκλοφορείς μόνη σου το βράδυ ή μην ξεμοναχιαστείς με κάποιον που δε ξέρεις αρκετά καλά? Πολλές φορές, η διάθεση πίσω από αυτές τις συμβουλές και παρεμβάσεις δεν κρύβει συντηρητισμό και σεξισμό, αλλά απλή φροντίδα. Γιατί έχουμε μάθει να ζούμε σε ένα κόσμο απειλητικό για τη γυναίκα και έχουμε συναινέσει ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τη ζωή μιας θηλυκότητας είναι  -με λίγα λόγια- ο άντρας.  Ταυτόχρονα, όσο ενστερνιζόμαστε αυτή την ευθύνη του να προσέχουμε κάθε μας κίνηση, αφήνεται κάπου κ ένα ψήγμα υπόνοιας ότι, αν συμβεί κάτι κακό, κάπου θα κάναμε λάθος. Κάτι δε θα υπολογίσαμε σωστά, κάπως ήμασταν πιο ελεύθερες από όσο μας επιτρέπεται.  

Αναλογίζομαι λοιπόν αν θέλω αυτή την ευθύνη. Αν κάθε φορά που πάω για τρέξιμο μετά τις 8(!) πρέπει να σκεφτώ ότι δεν είμαι απλά ένα άτομο που πάει να αθληθεί, αλλά μια γυναίκα που άνετα μπορεί να της την πέσει μια παρέα αγοριών για «πλάκα», να ακούσει οποιοδήποτε σχόλιο για το σώμα της, να της σφυρίξουν με νόημα ή και ακόμη χειρότερα που δυστυχώς συμβαίνουν. Σε μένα που δε πρόσεχα, σε σένα που πρόσεχες.

Θα ήθελα πάρα πολύ να καταλήξω σε μια λύση και σε μια συμβουλή που θα βοηθούσε πρακτικά τη ζωή μιας γυναίκας. Το να προσέχεις μόνο δεν αποτελεί πανάκεια ,ίσα ίσα κανονικοποιεί τις ιδέες περί ευθύνης του θύματος. Το να μην αναγνωρίζεις μια σειρά από κινδύνους που κακώς, κάκιστα, υπάρχουν, μπορεί να σε φέρει αντιμέτωπη με τη σκληρή όψη της κοινωνικής πραγματικότητας.  Προσωπικά, θέλω να ξεχάσω την ιδέα ότι υπάρχουν έτοιμες λύσεις. Η πατριαρχία , ο σεξισμός, η κουλτούρα του βιασμού, δεν νικώνται με  tips. Αντίθετα, κάθε τι που βοηθά μια γυναίκα να νιώθει πιο ασφαλής, είναι αυτό που δίνει το μήνυμα απέναντι στο φόβο, το μήνυμα ότι πρέπει να νικήσουμε, να μη μιλάμε πια για πατριαρχία. Έτσι, τα κλειδιά στο χέρι και τα μαθήματα αυτοάμυνας μπορεί να δουλέψουν για μια γυναίκα . Η συζήτηση για το φόβο που νιώθουμε κάθε φορά που ακούμε ή ζούμε βίαιο περιστατικό διάκρισης μπορεί να δουλέψουν για μια άλλη. Η διάθεση για μοίρασμα, για αλληλεγγύη, για βοήθεια, η πράξη του ΚΑΜΙΑ ΜΟΝΗ είναι αυτά που με κρατούν, αυτά που μου δίνουν δύναμη, αυτά που με κάνουν να μη φοβάμαι. Και το να έχω το κινητό στο χέρι, έτοιμο για κλήση βοήθειας αν νιώσω πως πάει να συμβεί κάτι άσχημο.

Όσο μιλάμε για τις εμπειρίες μας, παίρνουμε την ευθύνη και του να αλλάξουμε τα πράγματα. Εδώ ας καλέσουμε λοιπόν και τους άνδρες, να μας ακούσουν. Να αναλάβουν και αυτοί λίγη από την ευθύνη μας, αναλογιζόμενοι τις συμπεριφορές τους. Τις δικές τους και των γύρω τους. Μπορεί το να κράξεις ένα φίλο σου για μια σεξιστική συμπεριφορά ή το να περπατήσεις απέναντι από μια γυναίκα τη νύχτα να μην αλλάξουν τον κόσμο σήμερα, θα βοηθήσεις όμως μια γυναίκα. Να νιώσει ασφαλής, να είναι πιο ασφαλής, να ελαττώσει το φόβο.

*Η Μαρία-Αγγελική Μυλωνάκη, Bsc Ψυχολόγος ΑΠΘ.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *