Στην Ελλάδα, τα τελευταία χρόνια μόνο, έχει συμβεί ένας τρομακτικά υψηλός αριθμός γυναικοκτονιών. Η Ελένη στη Ρόδο, η Καρολάιν στα Γλυκά  Νερά και η Γαρυφαλλιά στη Φολέγανδρο είναι κάποια από τα ονόματα που έχουν χαραχτεί στη μνήμη μας.  Μας έχουν φέρει αντιμέτωπους με την ωμή αλήθεια και η συζήτηση σχετικά με τη γυναικεία κακοποίηση και βία έχει ανοίξει, τόσο σε παράθυρα τηλεοπτικών ειδήσεων, όσο και σε προσωπικό επίπεδο. Βλέπουμε να γίνονται βήματα ως προς την αναγνώριση, την κατανόηση και την αποδοχή του όρου γυναικοκτονία, παρά την αρνητική στάση των εκφραστών της πατριαρχίας.

Μέσα σε όλο αυτό το κλίμα της κινητοποίησης και της προσπάθειας για αλλαγή, υπάρχουν και κάποιες απόψεις, οι οποίες ακούγονται ανησυχητικές. Φράσεις του τύπου «Καλά, γιατί δεν έφυγε από τη σχέση;» ή «Αφού ήταν κακοποιητικός  ο σύντροφός της, γιατί έμενε μαζί του;» μετατοπίζουν λανθασμένα το μερίδιο ευθύνης στις κακοποιημένες γυναίκες και αδυνατούν να αναγνωρίσουν μία σύνθετη πραγματικότητα. Υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους μία γυναίκα μπορεί να παραμένει σε μία κακοποιητική σχέση, η ανάλυση των οποίων θα μας βοηθήσει να κατανοήσουμε λίγο καλύτερα τη θέση της. Η βιβλιογραφία σχετικά με το θέμα είναι εκτενής και αντλεί τα συμπεράσματα της από έρευνες που πραγματοποιήθηκαν με δείγμα γυναίκες που βρίσκονταν ή βρίσκονται ακόμα σε κακοποιητικές σχέσεις. Οι κύριοι λόγοι, λοιπόν, είναι οι εξής:

1.  Ελπίδα για το μέλλον: Πολλές γυναίκες πιστεύουν ότι οι κακοποιητικές συμπεριφορές θα σταματήσουν και συνεχίζουν να δίνουν ευκαιρίες στους συντρόφους τους, ιδιαίτερα ύστερα από υποσχέσεις τους ότι,  για παράδειγμα, αυτή ήταν η τελευταία φορά που τις χτύπησαν και ότι αυτό δεν θα επαναληφθεί. Επίσης, αν η κακοποίηση ξεκίνησε αφότου η σχέση είχε εδραιωθεί, ελπίζουν ότι θα σταματήσει και η σχέση θα γίνει όπως πρώτα

2.   Προσπάθεια αλλαγής του συντρόφου: Συχνά οι γυναίκες πιστεύουν ότι είναι ικανές να αλλάξουν τον κακοποιητικό σύντροφό τους και στο μυαλό τους αποκτούν το ρόλο του σωτήρα του. Μπορεί να δικαιολογούν τις κακοποιητικές συμπεριφορές, να θεωρούν ότι εξωτερικές συνθήκες τον οδήγησαν σε αυτές, όπως για παράδειγμα η απώλεια εργασίας ή η κακοποίηση από τους γονείς του, και ότι εκείνες είναι σε θέση να τον αλλάξουν ή ότι εκείνος θα αλλάξει για χάρη τους μέσω της αγάπης και της αφοσίωσης που του δείχνουν

3.     Διαστρέβλωση σκέψεων και δικαιολόγηση: Οι εμπειρίες κακοποίησης μπορεί να προκαλέσουν συναισθήματα αυτό-κατηγορίας ή φόβου, τα οποία είναι ικανά να διαστρεβλώσουν τη λογική σκέψη. Πολλές γυναίκες  μπορεί να υποβιβάζουν τις κακοποιητικές συμπεριφορές ή και να τις δικαιολογούν, για παράδειγμα: «Ο σύντροφός μου με βρίζει, αλλά δεν είναι κάτι σοβαρό, έτσι εκφράζει το θυμό του». Ακόμη, είναι πιθανό να μην μπορούν να τις αναγνωρίσουν καν ως κακοποιητικές, όπως για παράδειγμα μία γυναίκα να μην αναγνωρίζει ως σεξουαλική βία το γεγονός ότι ο σύντροφός της την εξανάγκασε να κάνουν σεξ, ενώ εκείνη δεν ήθελε τη συγκεκριμένη στιγμή

4.      Αυτοπεποίθηση και αυτό-αξία: Αρκετές κακοποιημένες γυναίκες καταλήγουν να πιστεύουν ότι οι ίδιες φταίνε για αυτό που υφίστανται. Οι κακοποιητικοί και χειριστικοί σύντροφοι τις κάνουν να πιστεύουν ότι δεν αξίζουν μία υγιή σχέση και ότι οι ίδιες προκαλούν την κακοποίηση, για παράδειγμα «Εσύ με κάνεις να σε χτυπάω, γιατί μου κάνεις χαζές ερωτήσεις και με κουράζεις», ή ότι δεν θα μπορέσουν να βρουν άλλο σύντροφο που θα τους φέρεται με αγάπη και σεβασμό, γιατί δεν το αξίζουν

5.    Αίσθημα ντροπής: Είναι πιθανό οι γυναίκες να παραμένουν σε κακοποιητικές σχέσεις, επειδή αισθάνονται ότι με το να φύγουν, ο κοινωνικός τους περίγυρος θα μάθει τι συνέβαινε και θα τις σχολιάσει υποτιμητικά ή θα τις στιγματοποιήσει και απομονώσει

6.   Φόβος και αίσθημα αβοηθησίας: Ο κακοποιητικός σύντροφος μπορεί να έχει εμφυσήσει στη γυναίκα το φόβο ότι χωρίς αυτόν δεν θα μπορεί να συνεχίσει τη ζωή της (εδώ είναι πιθανό να της ασκεί και οικονομική βία, κρατώντας την αποκλεισμένη από τους οικονομικούς πόρους του σπιτιού) ή να την έχει τρομοκρατήσει απειλώντας της πως ακόμα και αν φύγει, αυτός θα τη βρει και ότι η κακοποίηση δεν θα σταματήσει, ό, τι και αν κάνει η ίδια

7.    Πεποιθήσεις οικογένειας: Πολλές φορές, ιδιαίτερα αν η γυναίκα έχει μεγαλώσει σε μία οπισθοδρομική και κλειστόμυαλη οικογένεια, μπορεί να πιστεύει ότι η κακοποίηση είναι επιτρεπτή μέσα σε μία σχέση ή ότι ως γυναίκα δεν μπορεί να αφήσει τον σύντροφό της, ο οποίος έχει δικαίωμα να την κακοποιεί λεκτικά ή σωματικά. Είναι πιθανό κακοποιητικά πρότυπα να υπήρχαν και στην οικογένειά της

8.      Ύπαρξη παιδιών: Κάποιες φορές, οι γυναίκες τείνουν να πιστεύουν πως θα ήταν καλύτερο για τα παιδιά τους να μεγαλώσουν και με τον πατέρα τους, ακόμη και αν αυτός τις κακοποιεί ή μπορεί να φοβούνται πως αν του αντισταθούν, εκείνος θα κάνει κακό σε αυτά

9.    Απομόνωση και αποκοπή από κοινωνικά δίκτυα: Ο κακοποιητικός σύντροφος είναι πολύ πιθανό να έχει απομονώσει τη γυναίκα από τις φιλίες της και την οικογένειά της, με το να μην της επιτρέπει να τους συναντάει ή βάζοντας της λόγια για αυτούς, όπως για παράδειγμα «Οι φίλες σου σε ζηλεύουν, να σταματήσεις την παρέα μαζί τους». Έτσι, η γυναίκα αισθάνεται μόνη και παγιδευμένη με το σύντροφό της, καθώς δεν υπάρχει κάποιος να της προσφέρει συναισθηματική αλλά και πρακτική βοήθεια

Βλέπουμε, επομένως, πως τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά και μία γυναίκα που βρίσκεται σε μία κακοποιητική σχέση, ουσιαστικά βρίσκεται παγιδευμένη σε μία περίπλοκη κατάσταση. Οι αποφάσεις και οι δράσεις της είναι πολύ πιθανό να σχολιαστούν και να επικριθούν από την οικογένειά της ή τον εργασιακό και κοινωνικό της περίγυρο, προσθέτοντάς της ένα επιπλέον συναισθηματικό φορτίο. Δεν είναι δεδομένο πως όλοι οι άνθρωποι θα αντιληφθούν και θα αντιδράσουν με παρόμοιο τρόπο στην ίδια κατάσταση, πόσο μάλλον σε μία τέτοια τραυματική και έντονη συναισθηματικά κατάσταση. Και για να το θέσω πιο λαϊκά: «Όποιος είναι έξω από το χορό, πολλά τραγούδια ξέρει». Ας αποτελέσει αυτό τροφή για σκέψη και ας προσπαθήσουμε να σταθούμε πραγματικά δίπλα στις κακοποιημένες γυναίκες και ενάντια στους κακοποιητές τους.   

 Πηγή Φωτογραφίας: Cilicium, Alberto Penagos

Ενδεικτική βιβλιογραφία:

Dare, B., Guadagno, R., & Nicole Muscanell, M. A. (2013). Commitment: The key to women staying in abusive relationships. J. Interpers. Relations, Intergr. Relations Identity, 6, 58-64.

Eckstein, J. J. (2011). Reasons for staying in intimately violent relationships: Comparisons of men and women and messages communicated to self and others. JOUrnal Of family violence, 26(1), 21-30.

Follingstad, D. R., Runge, M. M., Ace, A., Buzan, R., & Helff, C. (2001). Justifiability, sympathy level, and internal/external locus of the reasons battered women remain in abusive relationships. Violence and victims, 16(6), 621.

Herbert, T. B., Silver, R. C., & Ellard, J. H. (1991). Coping with an abusive relationship: I. How and why do women stay?. Journal of Marriage and the Family, 311-325.

Patzel, B. (2006). What blocked heterosexual women and lesbians in leaving their abusive relationships. Journal of the American Psychiatric Nurses Association, 12(4), 208-215.

Pugh, B., Li, L., & Sun, I. Y. (2021). Perceptions of why women stay in physically abusive relationships: A comparative study of Chinese and US college students. Journal of interpersonal violence, 36(7-8), 3778-3813.

Whiting, J. (2016). Eight reasons women stay in abusive relationships. Institute for Family Studies. https://family-studies.org/eight-reasons-women-stay-in-abusive-relationships-2/

Μαρίνα Μητακούδη, Bsc Ψυχολόγος ΑΠΘ.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *